ايران كشوري بزرگ با پهناي جغرافيائي واقليمي بسيار متنوع بوده وبالطبع داراي جوامع و جمعيت هايي با فرهنگ ، عادت وسنن مختلف مي باشد اين عوامل همراه با برنامه هاي توسعه وعمران موجب گرديده كه انواع مختلفي از بند پايان وجوندگان مهم از نظر پزشكي وبهداشت به وفور درنقاط مختلف كشور وجود داشته باشند .

بيماريهايي نظير مالاريا – يشما ( جلدي واحشائي ) تب مراجعه – تب هوراژيك  – تب كرمه كنگو وبرخي از بيماريهاي ديگر كه در ارتباط با ناقلين هستند .در نقاط مختلف كشور مشكلات عديده  اي را به ياد آورده وهر ساله تعدادي از افراد را مبتلا نموده ويا به كام مرگ مي برند .علاوه بر آن بعضي ديگر از بند پايان خود عامل بيماري بوده وموجب اشاعه بعضي از بيماريهاي واگيردار مانند گال ، پد يكولوزيس وغيره مي باشند .تعدادي از بند پايان بانيش وگزش خود يا موجب سلب آسايش انسان و حيوان شده وباعث صدمات شديد وحتي از بين رفتن نسوج ورگها ونهايتاٌ مرگ ومير مي شوند وبعضي ديگر ايجاد آلرژي وحساسيت در افراد مي كنند . كه لازم  است به روش هاي مختلف با آنها مبارزه كرد .

وظائف بهداشت محيط درمبارزه با حشرات وجوندگان

1 – اجراي قوانين مرتبط با بهسازي مراكز تهيه وتوزيع وفروش مواد غذائي

2 – اجراي قوانين مرتبط با بهسازي محيط ( نظارت بر دفع صحيح فاضلاب – مدفوع – زباله و...)

3 – آموزش همگاني درارتباط با روشهاي مبارزه  به صورت تلفيقي ( اعم از روشهاي بهسازي مكانيكي – شيميائي )

4 – صدور مجوز جهت شركت هاي خدماتي مبارزه با حشرات وجوندگان داراي صلاحيت

5 – مبارزه با حشرات وجوندگان در شرايط اضطراري وبلاياي طبيعي

 وضعيت استان دربرنامه هاي مبارزه با حشرات وجانوران موذي

- برگزاري كارگاههاي آموزشي جهت 20 شهرستان استان

- برگزاري كارگاههاي كشوري ومنطقه اي جهت ساير دانشگاهها

- راه اندازي 8 شركت خدماتي مبارزه با حشرات وجانوران موذي در سطح استان ونظارت مستمر بر آنها

- اجراي طرح امحاء موش در سطح شهر شيراز با همكاري سازمان بازيافت وتبديل مواد شهر داري از سال 1381 تا كنون

- اجراي طرح مديريت تلفيقي مبارزه با حشرات وجوندگان در بيمارستانهاومراكز تهيه وتوزيع مواد غذائي به تعداد 20 طرح

- بهسازي مراكز تهيه  وتوزيع وفروش مواد غذائي به منظور مبارزه با حشرات وجوندگان

- بهسازي توالت هاي روستائي به منظور مبارزه با حشرات

تجهيز 20 شهرستان استان به وسايل مبارزه با حشرات و جوندگان  اعم  از وسايل سم پاشي – سم وسايل مكانيكي مثل تله زنده گير – كشته گير     

اسامي شركت هاي خدماتي مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي داراي مجوز بهداشتی

ضوابط فعاليت شركتهاي خدماتي مبارزه باحشرات و جانوران موذي اماكن عمومي و خانگي

فصل اول : كليات و تعاريف

ماده 1: كليات

به استناد تبصره 2 ماده 6 آئين نامه اجرائي كنترل نظارت بهداشتي بر سموم و مواد شيميائي 14/6/78 هيئت محترم وزريران و به منظور حفظ و ارتقاء بهداشت جامعه از طريق مبارزه صحيح با حشرات كه يك وظيفه عمومي تلقي مي‌گردد. كليه سازمانهاي دولتي و غيردولتي ، مؤسسات اشخاص حقيقي و حقوقي موظفند مفاد اين دستورالعمل را رعايت نمايند .

ماده 2 : تعاريف :

1- حشرات و جانوران موذي : بند پايان ، جوندگان و ساير موجوداتي كه در اماكن عمومي و منازل مسكوني موجب ايجاد انتقال بيماري و مزاحمت جسمي و رواني در انسان مي‌گردند .

2- مبارزه با حشرات و جانوران موذي اماكن عمومي و خانگي  عبارت است از اعمال كليه روشهاي مبارزه اعم از محيطي ( بهسازي محيط ) ، شيميائي و ساير روشها جهت كنترل حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و محيط زندگي به نحوي كه اثرات سوء ، بر محيط زيست و اكوسيستم نداشته باشد .

3- اماكن عمومي : اماكن متبركه و زيارتگاهها و زائر سراها ، هتلها ، متلها، مسافرخانه ها ، پانسيونها ، آسايشگاههاي سالمندان ، آرايشگاهها ، استخرها ، سينماها ، پاركها ، مراكز تفريحات سالم ، باشگاههاي ورزشي ، پايانه هاي وسايل حمل و نقل عمومي مسافرتي ، گورستانها و مانند اين موارد .

4- شركت خدماتي مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي كه در اين دستورالعمل به اختصار شركت ناميده مي‌شود . عبارت است از يك واحد فني و خدماتي كه پس از تأسيس بر اساس قوانين جاري كشور ، در زمينه مبارزه با حشرات موذي در اماكن عمومي و مسكوني فعاليت مي‌كند .

5- معاونت بهداشتي دانشگاهها و دانشكده هاي علوم پزشكي كه در اين دستورالعمل به اختصار معاونت بهداشتي ناميده مي‌شود .

6- سابقه كار مرتبط و قابل قبول كه ارتباط آن مستنداً توسط معاونت بهداشتي اعلام و پس از تأييد مركز سلامت محيط و كار قابل قبول خواهد بود .

7- مربي سمپاش : شخصي است كه به عنوان سرپرست تيم سمپاشي زير نظر مسئول فني فعاليت مي‌كند.

فصل دوم : شرايط عمومي و اختصاصي :

الف : نيروي انساني

ماده 3 – حداقل نيروي انساني مورد نياز براي فعاليت شركت به شرح زير است :

1-    يك نفر مسئول فني واجد شرايط

2-    يك نفر سمپاش داراي مدرك تحصيلي حداقل سوم راهنمائي

3-    يك نفر كارگر سمپاش داراي سواد خواندن و نوشتن

ماده 4- دارندگان مدرك تحصيلي حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي حشره شناسي ، پزشكي و مبارزه با ناقلين ، بهداشت محيط ، بهداشت حرفه اي و گياه پزشكي به شرط قبولي در آزمون مي‌توانند پروانه مسئولين فني دريافت نمايند . آزمون مربوط بسته به تعداد تقاضا حداكثر تا 4 نوبت در سال توسط معاونت بهداشتي با نظارت مركز سلامت محيط و كار برگزار خواهد شد .

تبصره 1 : كارشناسان رشته هاي قيد شده در ماده 4 مشروطه به ارائه سابقه كار مرتبط و قابل قبول به مدت حداقل 5 سال ازشرط شركت در آزمون معاف مي‌باشند .

تبصره 2 : دارندگان مدارك ساير رشته ها كه قبلاً از سازمان حفظ نباتات مجوز فعاليت در زمينه مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي دريافت نموده اند مشروط به قبولي در آزمون مي‌توانند پروانه مسوليت فني دريافت نمايند .

ب : فضا ، مكان و تجهيزات

ماده 5 – حداقل شرايط مورد نياز مكان و فضاي شركت به شرح زير مي باشد :
     1- دفتر كار

2- انبار نگهداري سموم و تجهيزات

3- سرويس بهداشتي شامل دستشوئي ،حمام و توالت

ماده 6 – حداقل تجهيزات و امكانات مورد نياز شركت به شرح ذيل مي باشد .

1-    يك دستگاه سم پاش پشتي استاندارد مدرج

2-    يك دستگاه سم پاش دستي استاندارد.

3-    يك دستگاه پودر پاش استاندارد

4-    ظروف مخصوص محلول سازي

5-  وسايل حفاظتي و ايمني شامل لباس كار ، ماسك ، عينك ، دستكش ، كفش ، كلاه مخصوص ، كپسول اكسيژن ،جعبه كمكهاي اوليه ، وسايل اطفاء حريق ، پادزهر و امثال اين موارد .

فصل سوم : نظارت و ارزيابي

ماده 7- كليه فعاليتهاي مرتبط با مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي بايد در قالب شركت انجام شود .

ماده 8- شركت موظف است قبل از هر گونه فعاليت ، نسبت به اخذ مجوز از معاونت بهداشتي مربوطه اقدام نمايد .

معاونت بهداشتي يك نسخه از تصوير مجوز صادره را به مركز سلامت محيط كار ارسال خواهد نمود .

تبصره 1 : مجوز صادره قابل واگذاري و انتقال به غير نمي‌باشد .

تبصره 2 : شركت موظف است مجوز صادره را در محل مناسب و در معرض ديد عموم نصب نمايد .

تبصره 3 : اعتبار مجوز صادره از تاريخ صدور به مدت 2 سال بوده و پس از عملكرد شركت بر اساس ضوابط اعلام شده مورد بررسي قرار گرفته و در صورت تأئيد ، مجوز براي 2 سال ديگر تمديد خواهد شد .

ماده 9- شركت مكلف است در چهارچوب دستورالعملهاي مركز سلامت محيط و كار فعاليت نمايد .

ماده 10- شركت مكلف است جهت جلوگيري از آلودگي محيط به سموم  و مواد شيميائي ، مبارزه از طريق بهسازي محيط را در اولويت قرار دهد .

ماده 11- شركت مكلف است آموزشهاي لازم در خصوص نحوه كاربرد تجهيزات و روشهاي سمپاشي ، نحوه جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميائي ، رعايت نكات حفاظتي و ايمني و .... را با هماهنگي معاونت بهداشتي به كليه كاركنان خود ارائه نمايد .

ماده 12- شركت مكلف است براي مبارزه شيميائي با حشرات و جانوران موذي ، صرفاً از سموم مجاز و قابل مصرف استفاده نمايد . فهرست اين سموم و تغييرات احتمالي آن توسط مركز سلامت محيط و كار اعلام مي شود .

ماده 13- شركت حق فروش و عرضه هيچ سمي را ندارد .

ماده 14- شركت مكلف است در صورت بروز اولين علائم و آثار مسموميت ، مسموم را فوراً به نزديكترين مركز درماني انتقال دهد و تا زماني كه پزشك معتمد معاونت بهداشتي شروع به كار كارگر حادثه ديده را تجويز ننموده است . حق به كار گماردن او را نخواهد داشت .

ماده 15- استفاده تبليغاتي در فعاليتها ، مكاتبات ، قراردادها و مانند اين موارد ، از مجوز اخذ شده از وزارت بهداشت در زمينه مبارزه با حشرات و جانوران موذي اماكن عمومي و خانگي در مورد ساير فعاليتهاي ثبت شده در اساسنامه شركت مجاز نمي‌باشد .

ماده 16- شركت مكلف است معاينات بدو استخدام و دوره اي را طبق فرم مصوب وزارت بهداشت براي كليه كاركنان خود انجام دهد .

ماده 17- مسئول فني موظف است بر انجام كليه عمليات مبارزه و سمپاشي نظارت داشته و امور مربوطه را شخصاً هدايت نمايد .

ماده 18: مسئول فني شركت نبايد در مراكز و سازمانهاي دولتي شاغل بوده و با مسئوليت فني شركت يا مؤسسه ديگري را بر عهده داشته باشد .

ماده 10- مسئوليت هر گونه عواقب ناشي از سوء مصرف سموم بر عهده مسئول فني و شركت مي‌باشد و پيگرد قانوني دارد .

ماده 20 – شركت مكلف است يك نسخه از قرارداد ارائه خدمات را قبل از اجراي عمليات به معاونت بهاشتي مربوطه ارسال نمايد .

ماده 21- هر گونه تغيير در مديران و مسئول فني و يا نشاني شركت بايد با كسب كتبي از معاونت بهداشتي مربوطه باشد .

ماده 22- شركت مكلف است خدمات خود را بر اساس تعرفه هاي مركز سلامت محيط و كار ارائه نمايد . مركز سلامت محيط و كار اين تعرفه ها را بر اساس بهاي سموم و مواد مصرفي و استهلاك وسايل تعيين و به معاونت بهداشتي اعلام خواهد نمود.

ماده 23- شركت مكلف است گزارش فعاليتهاي خود را در پايان هر فصل در قالب فرم مصوب مركز سلامت محيط و كار به معاونت بهداشتي مربوطه ارسال نمايد.

ماده 24- بازرسين معاونت بهداشتي مجازند در تمام طول شبانه روز به محلهاي موضوع اين ضوابط وارد و در چهارچوب وظايف قانوني به بازرسي بپردازند.

ماده 25- تخلف از ماده 12 اين دستورالعمل منجر به لغو دايم مجوز شركت و پروانه مسئول فني مي گردد. در صورت تخلف از مواد 2-4-5-6-8-9-1-11-13-14-145-16-17-18-19-20-21-22-23-24 – اين دستورالعمل براي بار اول مجوز صادره به مدت دو ماه و در صورت تكرار به طور دائم لغو خواهد شد . تخلف از ماده 7 اين دستورالعمل از طريق مراجع ذيصلاح موجب پيگرد قانوني خواهد بود .

اين دستورالعمل مشتمل بر 25 ماده و 5 تبصره بر اساس تصويب نامه مورخ 14/6/1378 هيئت محترم وزيران به تأييد رسيده و از تاريخ مذكور به مدت 2 سال لازم الاجرا مي‌باشد كليه معاونتهاي بهداشيت موظف هستند در جهت حسن اجراي مفاد اين دستورالعمل اقدامات لازم را مبذول نمايند پس از پايان مهلت مقرر اين دستورالعمل مورد بازنگري قرار خواهد گرفت .